Delito de razón e rebeldía

antondobaoEstou seguro de que é moi difícil comprender profundamente o valor das cousas mentres non hai ocasión de perdelas. A liberdade sería o paradigma dese principio. O mesmo ca capacidades innatas coma a visión ou a comunicación, a liberdade adquire, din, a súa verdadeira dimensión cando se perde. Aí conquista repentinamente unha estatura que non pode medirse con nada.

A conclusión, porén, desta evidencia, contra o que poida parecer, non é conservadora. Todo o contrario. O abismo da ausencia é o que nos impulsa a azorrarnos a ela como sexa, de calquera xeito. Podemos vivir unha e mil existencias dedicados a perseguir as súas sombras empeñadas en construír no cotián e no extraordinario as súas formas máis obvias e as máis íntimas. A liberdade é sempre esquiva, pero está aí, esixindo que a abracemos mesmo a risco de lle vermos de cerca o rostro ao abismo. Como non iamos aceptar o seu reto. O principio da ausencia faise con ela universal. Como seres humanos comprometidos ata o derradeiro alento coa nosa pulsión liberadora, estrañámola non só cando a perdemos; principalmente, cando a soñamos, cando a precisamos, cando non a apalpamos nin nos podemos mergullar nos seus zumes vitais. Ao final, porén, esa pulsión tan humana coma a que nos impulsa á sobrevivencia fronte a calquera adversidade, mesmo en toda condición brutal de negación, é a que nos permitiu baixar da árbore, camiñar, liberar as mans, cambiar cerebro por queixadas, conquistar razón a cambio de escuridade. Xa sei que a historia ten volta atrás e que hai zonas escuras que non acaban nunca de ser transitadas, ás que corremos constantemente o risco de regresar. Mais o curso da humanidade é un camiñar dereito por esa pulsión de liberdade conducido pola razón. Aínda que sigamos sendo súbditos dunha fase escura.

Reducir a vida das persoas ao cárcere, á institución do castigo, é unha das expresións que con máis fidelidade retrata a carne purulenta dun sistema que é un cárcere en si. Explótannos, maltrátannos, prohíbennos, córtannos a lingua e as mans, oféndennos, cégannos, arráncannos o corazón e cámbiano por unha peza de chumbo frío, átannos ás mans e aos pés pesos insoportables, e se nos expresamos, se non coutamos nin a nosa rebeldía constitutiva nin a racional, a que nos impide asumir coma un estigma irreversible a condición de derrotados, tortúrannos e arrómbannos en celas, lonxe da nosa xente. A millóns de anos luz de nós mesmos. Pretenden escindirnos. Porque cada escisión de nós mesmos é un triunfo dos seus designios opresivos.

Cando se produce a redución ao espazo da cela, actívase a corrente do castigo como norma. Cada paso, cada xesto, cada alento, cada lágrima ou cada sorriso é unha incontrovertible proba de cargo. A expresión da culpa. O observador universal, no centro do panóptico social, exclama: velaí o tedes. É culpable. Esa é unha lección que aprendemos a través dos séculos. Como a través das loitas de séculos aprendemos tamén que a primeira batalla de resistencia contra o castigo leva un nome inscrito na fronte de todos: Solidariedade. O combate desa soidade que empurra á escisión. Só estaba Darrell Standing, o personaxe de Jack London, e mesmo nesa condición de extremo illamento, mergullado nunha funda oprevisa dentro unha cela miserable, foi libre.  A súa escisión non se produciu; só o éxodo. Pero el estaba só.

Mediante a escisión, a política penitenciaria, a política do castigo público, condena a rebeldía e así mostra o destino do mal exemplo. O inferno en vida. É a aprendizaxe do medo. A gravación da gran verdade, con caracteres de lume, nas mentes de cada súbdito: velaí tes o teu destino. Contra ella, a solidariedade é a forza afectiva. E quen dixo que a forza afectiva non teña unha extraordinaria dimensión política? Tena.

O escenario do castigo público é a cadea. O do castigo privado é a sociedade. Vai inscrito no código xenético do sistema, fai metástase cunha facilidade extraordinaria en realidades nacionais, culturais e lingüísticas subalternas. Cae sobre cada individuo cunha exactitude matemática, pinga tras pinga, sen pausa. Aspira a constituírse na condición invulnerable e esencial da nosa existencia. Unha pinga lixeira e incisiva que nos escinde de nós mesmos como traballadores, como mulleres, como galegos, como usuarios dunha lingua innobre, como súbditos, como mortais, como seres doloridos, como carne sensible.

Aludir a Kafka para caracterizar o delirante proceso que sofren presos e presas políticos galegos é se cadra o lugar común máis facil, como aquilo de que a realidade acaba superando sempre a ficción. O caso é que talvez Carlos Calvo e os demais acusados de asociación fantasmagórica si que cometeron algún delito. Algún grave delito de lesa patria. Algún delito de razón e a rebeldía.

E dese delito da razón e a rebeldía, non nos queda máis remedio que inculparnos se queremos seguir sendo humanos.

Antón Dobao. Escritor, tradutor e cineasta galego

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s